การสังเกตปลาป่วย

การสังเกตปลาป่วย แม้ว่าปลาจะพูดไม่ได้ แต่ปลาสามารถส่งสัญญาณ หลาย ๆ อย่าง เพื่อบอกว่า ปลากำลังป่วย ปลามีสุขภาพอ่อนแอ ปลาจะมีการอาการที่เชื่องซึมผิดปกติ ไม่ค่อยกินอาหาร หรืออาจจะมีบาดแผลตามตัว นี่เป็นตัวอย่างแค่ไม่กี่ข้อ ที่จะสังเกตอาการอาการของปลาที่ป่วยได้ และเราสามารถดูอาการของปลาป่วยต่าง ๆ ดังนี้

  1. ปลาจะมีอาการ ซึม ผิดปกติ
  2. ปลาจะไม่ค่อยกินอาหาร
  3. ปลามีบาดแผลตามลำตัว หาง เหงือก ครีบ
  4. ปลาว่ายน้ำ แฉลบหากัน ว่ายชนบ่อ พื้น หรือสิ่งกีดขวางในบ่อ
  5. ปลาว่ายน้ำ สั่น กระตุก หรือว่ายผิดปกติ
  6. ปลาขับเมือก ออกมามากจนผิดปกติ
  7. ปลาว่ายน้ำ แบบหมุน เกิดการทรงตัวไม่อยู่ ครีบ หรือหางขาดแหว่ง
  8. ปลาตามลำตัวมี สิ่งแปลกปลอมเกาะ
  9. ปลา เหงือกของปลากางออกมาก เหงือกเปิด หรือบวมแดง
  10. เกล็ดปลาตั้งผิดปกติ
  11. ตาของปลา มีลักษณะเป็นฝ้าขาว หรือจุดขาว
  12. ปลามีเนื้อเยื่อ ตุ่ม เนื้อนูน ตามลำตัว

การสังเกตปลาป่วย ช่วงอาการปลาป่วย

  • สังเกตการเคลื่อนไหวของปลา
  • สังเกตการเปลี่ยนแปลง ของสี ที่ลำตัว
  • สังเกตจาก การเกิดเมือก
  • สังเกตจาก การหายใจ
  • สังเกตจากการผิดปกติ ของอวัยวะต่าง ๆ
  • สังเกตจาก การกินอาหาร
  • สังเกตจาก การเจริญเติมโต

โรคต่าง ๆ ที่พบปลาป่วย

ครีบ – หางเปื่อย

เป็นโรคที่พบได้บ่อย และเกิดจากเชื้อแบคทีเรีย ที่เขามารุกราม ครีบ และหางจะมีลักษณะแหว่ง หรือฉีกเป็นริ้ว คล้ายกับถูกกัด และตรงปลายจะมีสีแดง คล้ายกับการตกเลือด ปลาจะไม่เคลื่อนไหว แต่จะลอยตัวอยู่นิ่ง ๆ ใกล้กับผิวน้ำ หรืออาจจะนอนจมอยู่ก้นตู้ หรือบ่อ หากเราไม่ได้รักษาอย่างถูกวิธีแล้ว มันจะลุกลามอย่างรวดเร็ว และทำให้ปลาที่เราเลี้ยงเสียชีวิตได้
ลักษณะครีบและหางเปื่อย

ตกเลือด – เกล็ดพอง

เป็นโรคที่เกิดจากแบคทีเรีย โดยจะมีชื่อเรียกแตกต่างกันออกไป ตามอาการของปลา ที่ได้รับเชื้อ และจะมีเลือดซึมออกจากบริเวณ เหงือก ลำตัว อีกทั้งยังสามารถเห็นเป็นจ้ำเลือด ได้อย่างชัดเจน บางครั้งเกิดอาการเกล็ดตั้ง และกางออกมา ร่วมกับอาการท้องบวม ซึ่งเกิดจาก ไตอักเสบ เส้นเลือดขยายตัว มักพบในช่วงฤดูหนาว หรืออยู่ในน้ำที่ สกปรกมาก เป็นเวลานานนะคะ

เสียการทรงตัว

เป็นอาการ ที่เราจะพบได้บ่อย โดยเฉพาะพวกปลาทอง ที่มีลำตัวกลม เกิดจากการอุกตันทางช่องลม ติดเชื้อตรงถุงลม หรือให้อาหารมากเกินไป จนทำให้กระเพาะอาหาร เบียดกับถุงลม ทำให้เกิดการศูนย์เสีย ด้านการควบคุมการทรงตัว อาการเริ่มแรก คือ ปลาทิ่มหัวลงพื้น พยายามว่ายลงตลอดเวลา บางทีจะพบว่า ว่ายตะแคงจนลอยหงายท้อง อยู่บนผิวน้ำ

จุดขาว

เกิดจากพวกเชื้อโปรโตรซัว ที่เข้าไปฝังในตัวบริเวณผิวหนังชั้นนอก ลักษณะของโรคนี้ ก็คือ จะมีจุดสีขาว ที่มีขนาดเล็กขึ้นทั่วลำตัว และมักจะเกิดในช่วงที่อุณหภูมิของน้ำ เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างเฉียบพลัน อย่างเช่น ในฤดูหนาว ฤดูฝน อุณหภูมิที่เหมาะสม ในการเพิ่มจำนวนของปรสิตนั้น จะอยู่ระหว่าง 25-26 องศาเซลเซียส และปลาที่เป็นโรคนี้ อาจเกิดอาการเซื่องซึม และจะมีการลอยตัวอยู่นิ่ง ๆ และกินอาหารน้อยลง หรืออาจจะไม่กินเลยก็เป็นได้ แล้วจะมีอาการคัน มักเอาลำตัวถูกับตู้ หรือบ่อ เป็นระยะระยะ สำหรับรายที่ติดเชื้อทางเหงือกมาก จะมีอาการหายใจหอบ เหงือกซีด หายใจถี่บนผิวน้ำ

เห็บปลา

เห็บปลาจะเป็นปรสิตชนิดหนึ่ง ที่เราต้องสังเกตให้ดี เพราะจะมีลักษณะรูปร่าง กลม แบน และจะมีขนาดประมาณ 3 – 9 มิลลิเมตร โดยลักษณะเพศผู้จะมีขนาดเล็กกว่าเพศเมีย และลำตัวมีสีน้ำตาลอมเขียว มีลักษณะโปร่งแสง มักจะเกาะอยู่บริเวณ หัว ครีบ และหาง เพื่อที่จะกินเนื้อเยื่อเป็นอาหาร ทำให้ปลามีอาการคัน และว่ายแฉลบไปมา และเกิดอาการอักเสบ บริเวณที่เห็บเกาะ ปรสิตชนิดนี้สามารถขยายพันธุ์ได้ในวงกว้าง และวางไข่ตามพืชน้ำ ก้อนหิน หรือผิวกระจกได้

เห็บปลา

ปลิงใส

จะมีรูปร่างลักษณะ ยาวคล้ายปลิง อาศัยบนลำตัว ปลิงชนิดนี้จะพบได้บ่อย ที่เป็นปรสิตในสกุล Gyrodactylus และ Dactylogyrus  แล้วก็สังเกตยาก และเป็นอันตราย มีอวัยวะสำหรับเกาะ แบบตะขอเกี่ยว บนซี่เหงือก หรือผิวหนังของปลา ก็จะทำให้เกิดแผลได้อีกเช่นกัน อาการที่ปลิงใสติดนั้น ก็คือ ปลาจะขับเมือกมากกว่าการว่ายแฉลบ มีการหายใจหอบถี่ ขึ้นมาหายใจบนผิวน้ำบ่อย ๆลมีจุดเลือดตามตัว นับเป็นโรคที่ระบาดได้อย่างรวดเร็ว และรุนแรงอีกชนิดหนึ่ง

หนอนสมอ

จะมีรูปร่างลักษณะที่ส่วนหัวเหมือนสมอยื่นออกมา 2-4 อันและในส่วนที่ฝังแน่นเข้าไปในเนื้อเยื่อของปลานั้นจะเป็นส่วนลำตัวมีรูปทรงกระบอกพบเกาะฝังอยู่ส่วนสมองไว้ติดผนังเกล็ดและครีบครีบหางบริเวณใกล้ลูกตาขากรรไกรช่องปากถ้าเป็นชนิดที่สามารถมองเห็นได้นั้นบริเวณที่มีหนอนสมอเกาะจะเป็นรอยช้ำเมื่อถึงเวลาตัวเต็มวัยจะหลุดทำให้เกิดแผลและปลามักจะว่ายน้ำอย่างเชื่องช้าเอาตัวถูกกับตู้หรือบ่หรือวัตถุที่อยู่ในน้ำ

หนอนสมอ

เชื้อรา

จะพบโรคนี้บ่อยบ้างในปลาทอง มักจะเกิดจากการมีบาดแผล จากการเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิ หรือค่าความเป็นกรด เป็นด่างของน้ำอย่างฉับพลัน ไปจนกระทั่งร่างกายอ่อนแอ มีภูมิต้านทานลดลง และติดเชื้อได้ง่าย สังเกตอาการจากภายนอกนั้นนะคะ ปลาที่ติดเชื้อนี้ จะมีขุยสีขาวฟู เกาะอยู่ตามลำตัว เหงือก เชื้อราจะคอยกัดกร่อน เนื้อเยื่อไปเรื่อย ๆ นะคะ หรือถ้าหากเกาะบริเวณเหงือก ก็จะทำให้ปลานั้น หายใจติดขัด และทำให้เสียชีวิตในที่สุด

แผลหลุม

เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย ที่ผิวหนัง หรือเป็นการติดเชื้อที่ร่วมกับปรสิต ที่อยู่ภายนอก การสังเกตอาการนั้น จากแผลเปื่อยเปื้อนปืน เป็นสีแดงที่เป็นวงกว้าง บางตำแหน่งก็อาจจะเกิดแผลที่ลึกเป็นหลุม ฐานครีบเปลี่ยนสีแดงคล้ำ และลุกลามแพร่เชื้อไปยังปลาตัวอื่น ๆ ได้

เนื้อแหว่ง

ปัจจัยที่เป็นสาเหตุการทำให้ปลาป่วย

  1. สภาพแวดล้อม ได้แก่ คุณภาพน้ำ อุณหภูมิ
  2. การเคลื่อนย้ายปลา ได้แก่ ล้างตู็ปลา หรือบ่อปลา , นำมาใหม่เข้ามาเลี้ยง
  3. วัสดุอุปกรณ์ต่าง ๆ

สิ่งที่ใช้ป้องกันเบื้องต้น

  • เกลือแกง 30 – 40 ppt.
  • ด่างทับทิม 20 ppm.
  • คลอรีน 30 ppm.
  • อาหารที่มีชีวิต น้ำเกลือ 20 ppt. 30 – 60 วินาที จำนวน 2 ครั้ง

จากอาการ และโรคที่กล่าวมา เราสามารถสังเกตพฤติกรรม และลักษณะของปลาได้ด้วยตัวเอง หากพบอาการผิดปกติต่าง ๆ ข้างต้นแล้ว ให้รีบควรรักษาปลาทันที เพื่อปลาที่เรารัก จะได้อยู่กับเราไปนาน ๆ นะคะ

Login