โรคเห็บปลา-หนอนสมอ-ปรสิต

เห็บปลา หนอนสมอ ปรสิต

เมื่อพูดถึงเรื่องปลาป่วย โรคหลัก ๆ ของปลามักจะเป็น โรคเห็บปลา โรคหนอนสมอ โรคปรสิตปลา ซึ่งโรคพวกนี้มักเกิดขึ้นกับพวกปลาสวยงามหรือปลาทั่วไปก็สามารถเป็นได้นะคะ โรคพวกนี้ไม่น่ากลัวอย่างที่คิดหากสังเกตอาการและรีบรักษา หากเรารู้จักวิธีการรักษาอาการของโรคอย่างถูกต้อง ปลาก็จะอยู่กับเราได้นานมากยิ่งขึ้น

เริ่มต้นด้วย โรคเห็บปลา นะคะ

โรคเห็บปลา กำจัดได้ง่ายๆ

อย่างแรกเรามาทำความรู้จักกับเห็บปลาก่อนนะคะ เห็บปลาก็คือปรสิตชนิดหนึ่งที่อยู่ภายนอก เป็นสัตว์ที่ไม่มีกระดูกสันหลัง เป็นปรสิตสัตว์น้ำ มีลักษณะตัวกลม แต่แบน และใส คล้ายจานคว่ำ ลำตัวของมันจะมีสีเขียวปนเหลือง ค่ะ และเห็บปลาจะใช้วิธีการสอดเข็มบริเวณปากของมันเข้าสู่ตัวหยื่อ และดูดของเหลวหรือเลือดภายในตัวเหยื่อ ด้วยปากที่มีลักษณะเหมือนงวง ปลาที่โดนเห็บกัด จะว่ายน้ำอย่างกระวนกระวาย อาจจะกระโดดบ้าง เพราะท่อดูดบริเวณของปาก จะปล่อยสารที่เป็นพิษ ที่ทำให้เกิดอาการระคายเคืองออกมาด้วย

โรคเห็บปลา
โรคเห็บปลา กำจัดได้ง่ายๆ

ลักษณะอาการของ โรคเห็บปลา

เห็บปลา
โรคเห็บปลา กำจัดได้ง่ายๆ

เห็บ มีตารวม 2 ตา แต่ระหว่างตา มีตาเดี่ยวคั่นระหว่างกลางค่ะ ตาทั้ง 3 จะมีวงกว้างขนาดใหญ่ ทำหน้าที่เป็นอวัยวะ สำหรับเกาะตัวปลา มีปากอยู่หลังวง มีท่อทางเดินอาหารสั้น มีขา 6 คู่ คู่ที่ 1-4 จะเห็นได้ชัดเจน ส่วนขาคู่ที่ 5 และ 6 จะมองเห็นไม่ชัด ส่วนหางยื่นออกมาเป็น 2 แฉก และอวัยวะสืบพันธุ์จะอยู่ที่บริเวณท้องค่ะ เห็บปลาตัวผู้ จะมีถุงอัณฑะ 1 คู่

ส่วน เห็บปลาตัวเมีย มีถุงรับน้ำเชื้อ (Spermatheca) เก็บไว้ผสมพันธุ์ โดยมีรังไข่อยู่บริเวณกลางตัว โดยตัวผู้จะเข้ามาเกาะด้านหลัง และปล่อยน้ำเชื้อเข้าไป

หลังจากนั้น จะวางไข่ติดรวมกันเป็นก้อน บนไม้น้ำ ก้อนหิน ผิวตู้กระจก หรือวัตถุแข็ง ๆ ในน้ำ เป็นต้นค่ะ ไข่มีสีเหลืองซีด ลักษณะแบนบางชนิดวางได้ได้ถึง 400 ฟอง ไข่ใช้เวลา 15-55 วัน จึงฟักออกเป็นตัว แต่ตัวเมียที่วางไข่แล้วจะตายค่ะ

ซึ่งถ้าไข่จะฟักออกเป็นตัวภายใน 9-15 วัน ตัวอ่อนว่ายน้ำเป็นอิสระประมาณ 20-24 ชั่วโมง. แล้วจะเข้าเกาะปลา และเมื่อเกาะปลา 3-5 วัน จะลอกคราบ 6 ครั้ง ถึงจะโตเต็มวัย ก็เจริญพร้อมที่สิบพันธุ์ได้ แต่ถ้าหากไม่สามารถเกาะปลาภายใน 20-24 ชั่วโมงได้ มันจะตายลง และมักจะเจริญพันธุ์ได้ดีในช่วงเมษายนถึงพฤศจิกายน มักจะถูกนำเข้าสู่บ่อหรือ ระบบเลี้ยงปลาจากตัวของปลาเอง โดยมักจะพบได้บ่อยเมื่อมีการนำปลาจากบ่ออื่นเข้ามาร่วมเลี้ยง หรือมากับปลาใหม่นั่นเองค่ะ

มาต่อกันเลยด้วย โรคหนอนสมอ นะคะ

โรคหนอนสมอ
โรคหนอนสมอ รักษาได้หายห่วง

โรคหนอนสมอ รักษาได้หายห่วง…. หนอนสมอ เป็นพยาธิที่พบในปลาน้ำจืด การแพร่ระบาดของโรคนี้มักจะพบในช่วงฤดูร้อน มากกว่าฤดูอื่นค่ะ และสามารถแพร่กระจายเชื้อไปอย่างรวดเร็ว หนอนสมอ จะมีส่วนหัวซึ่งเหมือนสมอเรือ ยื่นออกไป 2-4 อัน ขึ้นอยู่กับชนิดของหนอนสมอค่ะ หนอนสมอ จะใช้ส่วนหัวฝังเข้าไปในเนื้อเยื่อปลา ส่วนของคอและลำตัว เป็นรูปทรงกระบอก ส่วนปลายสุดจะมีถุงไข่ 1 คู่ เมื่อไข่แก่ จะฟักตัวออกเป็นตัวอ่อน และจะพัฒนาเป็นตัวโตเต็มวัย ส่วนตัวอ่อนระยะสุดท้าย เป็นระยะที่เข้าทำอันตรายต่อปลา โดย หนอนสมอ จะเกาะตามผิวลำตัวปลา เพื่อกินเมือกและของเหลวในเนื้อเยื่อปลา จากนั้น จะพัฒนาส่วนหัวเป็นที่ยึดเกาะ บริเวณที่ยึดเกาะจะมีบาดแผล และเลือดซึมออกมาค่ะ อาจจะมองเป็นรอยช้ำ ถ้าเราสังเกตอย่างละเอียดมักพบว่า บริเวณตามผิวตัวปลา ครีบ ซอกเกล็ด บริเวณช่องปาก และขากรรไกร จะมีชิ้นส่วน ที่มีลักษณะเหมือนกับเส้นด้ายติดอยู่ และมีอาการตกเลือดด้วย

พยาธิ

มาดูอาการของ โรคหนอนสมอ กันค่ะ

โรคหนอนสมอ ปลาที่เป็นโรคนี้จะมีอาการซึมลงค่ะ เบื่ออาหาร จะไม่ค่อยกินอาหาร ผอมแห้ง กระพุ้งแก้มเปิดอ้า บริเวณผิวหนัง ปาก และครีบ จะมีรอยสีแดงเป็นจ้ำ ๆ ตามลำตัวจะมีรอยช้ำเลือด อาจจะมีอาการอักเสบ และจะมี โรคของปลา หรือ “หนอนสมอ” เกาะติดอยู่ที่แผล จากนั้นปลาจะปล่อยเมือกออกมาทำให้น้ำขุ่น ซึ่งเป็นสัญญาณเตือนว่าปลากำลังไม่สบาย และโรคนี้อาจจะทำให้ปลาตายได้ค่ะ สาเหตุอาจเกิดจากการหมกหมักของน้ำ ซึ่งเป็นสาเหตุอาจก่อให้เกิดโรค หรือ เกิดจากการที่นำปลาที่ซื้อมา แล้วนำมาเลี้ยงโดยไม่ผ่านการกักบริเวณดูอาการ หรือ การพักโรคก่อน จึงทำให้ติดจากปลา หรือเหยื่อปลาที่ซื้อมานั่นเองค่ะ

โรคหนอนสมอ รักษาได้หายห่วง

สุดท้ายนี้มาพูดถึง โรคปรสิต กันค่ะ

ปรสิต
ปรสิตปลาคราฟ

ก่อนจะพูดถึงเรื่องโรคปรสิต ถ้าท่านได้อ่านโรคทั้งสองข้างบนแล้วท่านจะรู้ว่าโรคปรสิตคืออะไร ใช่แล้วค่ะ ไม่ว่าจะเป็น เห็บปลา ปลิงใส หนอนสมอ อี๊ก หรือโรคจุดขาว ทั้งหมดนี้เรียกว่าปรสิตปลา ซึ่งมีหลายชนิด ที่ก่อให้เกิดกับ อาการของปลาแตกต่างกันออกไป ซึ่งพวกปรสิต จะชอบอาศัยอยู่บริเวณ ตัวปลา เหงือกปลา หรือคลีบปลา เป็นต้น


ปรสิตปลาคราฟ

ปรสิต เป็นสิ่งมีชีวิตที่ดำรงด้วยการอาศัยอยู่ในสิ่งมีชีวิตอื่น แล้วเป็นฝ่ายได้ผลประโยชน์ และอีกฝ่ายเสียประโชน์ ฝ่ายที่ถูก “ปรสิต” อาศัยอยู่เรียกว่า โฮสต์ (Host) ยกตัวอย่างเช่น พยาธิเมื่ออยู่ในร่างกายของสิ่งมีชีวิตอื่น มันจะดูดอาหารจากสิ่งมีชีวิตที่มันอาศัยอยู่ และอาจทำให้สิ่งมีชีวิตที่มันอาศัยอยู่เกิดโรค เราเรียกพยาธิว่าเป็น ปรสิต และเรียกสิ่งที่มีชีวิตที่มันอาศัยอยู่ว่า “โฮสต์” นั่นเองค่ะ

ปรสิต มีกี่กลุ่ม ?

ปรสิตที่ทำให้เกิดโรคมี 3 กลุ่มหลัก คือ

  • โปรโตซัว ตัวอย่างโปรโตซัวที่ทำให้เกิดโรคได้บ่อย ได้แก่ เชื้อบิด อะมีบา เชื้อมาลาเรีย เชื้อพยาธิช่องคลอด และทริโคโมแนส
  • พยาธิ
  • กลุ่มเชื้อที่เป็นพาหะภายนอก ได้แก่ เห็บ เหา ไร โลน เลือด
ปรสิตเห็บปลา
ปรสิตปลาคราฟ

ปรสิต ที่เรามักจะเห็นกันบ่อยๆ คือ ปริสิตที่อยู่ในปลาคราฟ ซึ๋งกลุ่มคนรักปลาคราฟ จะต้องมีการศึกษาและเรียนรู้วิธีการป้องกัน กับ ปรสิตในปลาคราฟ กันอย่างแนนอน

การป้องกันและการรักษา :

แนวทางการป้องกันและการรักษาควรทำตั้งแต่ตัวปลา บ่อปลา หรือตู้ปลาด้วย เพราะอย่าลืมว่า ปรสิต สามารถสืบพันธุ์ได้ด้วยนะคะ ซึ่งการป้องกันอย่างแรก คือ การอย่านำปลาคราฟที่ได้มาใหม่เข้าบ่อเดิม ให้พักปลาเพื่อดูอาการก่อนสัก 7-12 วันค่ะ เพื่อตรวจดูว่ามีปรสิตติดมาหรือเปล่า เมื่อแน่ใจว่าไม่เป็นโรคแล้วจึงนำไปเลี้ยงบ่อเดิมค่ะ และวันนี้ผู้เขียนมียาสำหรับรักษาปลาจากปรสิต หรือกำจัดปรสิต มาแนะนำนำค่ะ เพื่อให้เป็นอีกหนึ่งทางเลือกสำหรับผู้เลี้ยงปลา นั่นเองค่ะ

ข้อควรรู้ ! กรณีที่ปลาเกิดโรคแล้วให้พิจารณารักษาโดยการใช้ยา ยาที่ใช้ในการรักษาปรสิตมีหลายประเภท ตั้งแต่สารฆ่าแมลง ฟอร์มาลิน หีือกีะทั่งการใช้เกลือ ทั้งนี้สิ่งที่ควรให้ความสนใจเป็นพิเศษในการใช้ยาหรือสารเคมีกับปลาเพื่อรักษา คือความเข้มข้น และระยะเวลา การแช่ปลาควรสังเกตอาการอย่างใกล้ชิดระหว่างการให้ยา การย้ายปลาบ่อเดิมอาจเป็นเรื่องจำเป็นเพื่อทำความสะอาดบ่อ หรือระบบกรอง รวมถึงการรักษาบางครั้งแาจมีการถ่ายน้ำบ่อย ๆ หากบ่อเลี้ยงของท่านมีขนาดใหญ่ก็ทำให้เปลืองค่าใช้จ่ายโดยไม่จำเป็น และเกิดความยุ่งยาดในการจัดการได้นั่นเองค่ะ

เห็นมั้ยค่ะ จริงแล้ว ๆ การเลี้ยงปลานั้น ไม่ใช่เรื่องง่าย แต่ก็ไม่ยากจนเกินไป ถ้าท่านมีความรู้เกี่ยวกับการเลี้ยงปลาติดตัวอยู่บ้าง ท่านที่เคยมีประสบการณ์เลี้ยงปลามาแล้ว คงทราบดีว่า การเลี้ยงปลานั้น ปัญหาส่วนใหญ่ก็คือ โรคภัยไข้เจ็บนั่นเองค่ะ ซึ่งโรคของปลานั้น ก็มีอยู่หลายโรค ยาที่ใช้รักษานั้นก็มีอยู่มากมาย หลากหลายชนิด เราจะทยอยแนะนำท่านในครั้งต่อไป ……. แต่วันนี้เรามีวิธีการรักษาอาการที่กล่าวมาทั้งหมด มาบอกว่าการรักษานี้ไม่ยากเลย ท่านสามารถกดปุ่ม ดูรายละเอียดเพิ่มเติมวิธีการใช้ยาอย่างละเอียด ข้างล่างนี้ได้เลยนะคะ

Login